NL trotskist Sneevliet betrokken bij oprichting Chinese ‘Communistische Partij’ en Globalisering.

(door Max Arian)

AMSTERDAM-NOIR- Interview met de biografe van Sneevliet:“Hij was geen koloniaal (Video)“.
Sneelvliet werd het Plofkippen‘VOC-Indonesia’(Video) van de Dutch Elite uitgezet als ongewenst kritisch burger die de mensenrechten voor “Alle” nastreefde: Proletariers alle landen verenigt u. En verenigt zijn de Proletariers als gehersenspoelde Plofkippen door de Ultra Rijken, de ‘G20-misdaadgroep’ en de Rechtse Populistische politieke partijen.

 

 Vorige week verscheen een boek over de Nederlandse revolutionair Henk Sneevliet. Hij speelde een belangrijke rol bij de oprichting van de Chinese Communistische Partij in 1921. Max Arian was toevallig in Peking toen het boek verscheen en sprak daar met Sneevliets Chinese biografe mevrouw Li Yuzhen. «Sneevliet wilde met politieke middelen de economie veranderen. Dat is onmogelijk en dat was zijn tragedie.»Mevrouw Li Yuzhen is op een eigenaardige manier de biografe en de grootste kenner in China van de Nederlandse verzetsheld en trotskist Henk Sneevliet geworden. Dat was een direct gevolg van de Culturele Revolutie. Zij heeft Russisch gestudeerd en was gespecialiseerd in de negentiende-eeuwse Russische literatuur. Toen Li Yuzhen, nog geen 21, in 1959 was afgestudeerd, werd ze assistent aan de Universiteit van Peking en gaf zeventien jaar lang tegen een karig salaris college over Tolstoj, Lermontov, Poesjkin en Toergenjev. Totdat de Culturele Revolutie begon. Haar studenten noemden vanaf dat moment de grote klassieke schrijvers «bourgeois» en haar ook.Mevrouw Li Yuzhen: «Die tien jaar van de Culturele Revolutie, tussen 1966 en 1976, waren voor mij een ongelukkige tijd. Ik wist veel over de Russische literatuur, maar van de Russische geschiedenis wist ik weinig. Na de Culturele Revolutie besloot ik van baan te veranderen, ik wilde niet verder gaan aan de universiteit. Er waren nog maar weinig studenten die Russisch wilden doen. Dat had ook te maken met de breuk tussen China en de Sovjet-Unie in het begin van de jaren zestig. Wij noemden de Russen toen ‹revisionisten›. Maar ik zag ook geen kans mijn studenten uit te leggen wie van de grote Russische schrijvers revolutionair was en wie niet. Ik ging weg bij de universiteit en kreeg een baan aan het Instituut voor Moderne Geschiedenis.

Omdat ik de Russische taal beheerste, ben ik me speciaal gaan verdiepen in de relatie tussen de Communistische Internationale en de Chinese Revolutie.»Mevrouw Li Yuzhen woont met haar man, mijnheer Wang, in een mooi, splinternieuw huis in een nieuwe wijk vlak buiten Peking. Zij hebben een kleine tuin met een jasmijnboompje. In de boekenkast staan behalve lange rijen boeken ook een paar delftsblauwe vaasjes, en mijnheer Wang brengt speciale jasmijnthee in een delftsblauwe theepot. Hij is militair geweest, maar nu hij gepensioneerd is, kalligrafeert en schildert hij.Mevrouw Li Yuzhen zegt telkens dat ze niet over de Marx I'll be backCulturele Revolutie wil praten, omdat die niets met Sneevliet te maken heeft, maar toch komen we steeds weer terug op de periode die zo belangrijk is geweest in haar leven. Haar hele instituut, de hele universiteit, alle studenten, docenten en professoren werden naar het platteland gestuurd om rijst te verbouwen en van de boeren te leren. «Het was een ramp. Je kon er niets leren, je kon ook niets onderwijzen en je kon er niets lezen, behalve de werken van Mao Zedong. Het was de tijd van heropvoeding. Of je het daar mee eens was of niet, dat deed er niet toe. Je moest het toch doen. Het was werkelijk geen tijd voor picknicks. Nee, laten we erover ophouden, het is een veel te lang verhaal.»Het veranderde in elk geval uw leven?«Ja, ik was na de Culturele Revolutie veertig jaar en ik wilde mijn leven veranderen. Er waren nauwelijks studenten die geïnteresseerd waren in de Russische literatuur en ik wilde ook niet meer met studenten te maken hebben. Het was zo moeilijk. Als je een bloem of een meisje mooi vond, noemden ze dat ‹bourgeois›. Een hele generatie wilde niets meer met literatuur te maken hebben, dat was bourgeois, weg ermee!Over de geschiedenis van de Chinees-Russische betrekkingen was maar weinig bekend en de directeur van het Instituut voor Moderne Geschiedenis vond dat ik me daarin moest verdiepen. Maar het interesseerde mijzelf ook. Ik begon te werken aan een boek met als titel Literatuur en documenten van de Communistische Internationale over China. Ik las alle verslagen, en zo kwam ik Maring tegen, zoals Sneevliet zichzelf in China noemde. Hij was immers in 1921, vier jaar na de Russische Revolutie, de eerste officiële vertegenwoordiger van de Communistische Internationale die naar China werd gestuurd, en hij hielp hier de basis te leggen voor de Chinese Communistische Partij.Zijn naam komt in heel veel Chinese boeken voor. Hij had trouwens wel vijftien of twintig of meer verschillende namen. Maring spreek je in het Chinees uit als Ma Ling, en zijn naam wordt weergegeven door het karakter Ma, paard, en het karakter Ling, dat bos betekent.Ik leerde Hendricus Sneevliet pas goed kennen door mijn werk aan een boek over Sun Yat-sen, de oprichter van de Nationalistische Partij Guomindang. Sneevliet heeft met hem vaak contact gehad, want hij was een warm voorstander van een eenheidsfront van de communisten en andere strijders voor een onafhankelijk China.Sneevliet had in Nederlands-Indië al ervaring opgedaan in de strijd voor nationale onafhankelijkheid. Hij had daar ook verschillende stromingen verenigd in één organisatie, de Sarekat Islam.

Toen hij in 1920 als Nederlandse afgevaardigde op het tweede congres van de Komintern kwam, bleken zijn opvattingen nauw aan te sluiten bij die van Lenin. Tot dan toe was de hoop geweest dat de revolutie zou overslaan naar Duitsland en de rest van West-Europa, maar Lenin zag in dat die revolutie in het Westen niet zo gauw zou slagen en dat het beter was de aandacht naar het Oosten te verleggen. Sneevliet had het geluk dat hij met zijn ervaringen uit Indonesië precies op het juiste moment kwam en Lenin koos hem persoonlijk uit om als vertegenwoordiger van de Komintern naar China te gaan. Tegenover andere, meer ultralinkse figuren, had Sneevliet het voordeel dat hij gematigd was en zijn hoofd koel hield. Hij had in Indonesië met allerlei mensen samengewerkt. Overigens weet ik niet of Sneevliet speciale contacten heeft gehad met de Chinezen in Indonesië.Lenin wist niet erg veel van koloniale zaken. De enige die daar iets van afwist, was Sneevliet. Maar ook hij was in het geheel niet bekend met China. Hij was toen 37 jaar, een charmante man met brede schouders, en hij viel bij Lenin in de smaak. Op zijn suggestie march_against_monsanto_skull_flyerwerd twee maanden later in Bakoe een speciaal congres voor mensen uit het Oosten georganiseerd.»Er wordt gezegd dat Sneevliet toen hij in 1921 in China aankwam erg autoritair optrad.Li Yuzhen: «Hij gedroeg zich tamelijk ruw, maar dat is geen reden om hem te haten. Het was zijn eerste bezoek aan China en hij wist weinig van de Chinese cultuur. Hij zag zichzelf als een Prometheus die van de Olympus het vuur naar de mensen brengt. Mensen zoals hij en Lenin hadden het idee dat er maar één juiste weg was, de Russische. De jonge communisten in China waren nogal onbesuisd, ze wilden graag zo snel mogelijk een einde maken aan de armoede. Lenin en Sneevliet vonden echter dat ze in eerste instantie moesten samenwerken met Sun Yat-sen, ook al moest die niets van het Russische communisme hebben, dan zouden ze op den duur diens Guomindang kunnen overnemen.Voor dit onderzoek kwam ik in 1986 voor het eerst in Nederland terecht. In China zijn de archieven van de communistische partij nog altijd gesloten, naar Rusland kon ik niet vóór 1989 en pas in 1992 gingen daar de archieven open. Maar in het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis ligt het Sneevliet-archief, hoge bergen materiaal. Gelukkig hielp Tony Saich me, die bezig was al die documenten in het Engels te vertalen. Ik heb eerst zijn boek met documenten over de Komintern en China in het Chinees vertaald. Toen mijn boek over Sun Yat-sen klaar was, ben ik aan een nieuw project begonnen: de biografie over Sneevliet. Tegen die tijd kon ik ook naar Rusland, waar ik veel documenten over Sneevliet vond. En in de archieven van het ministerie van Buitenlandse Zaken van China vond ik brieven van de Nederlandse ambassadeur in China, W.J. Oudendijk, waarin hij waarschuwde dat dit ‹radicale element› in aantocht was en dat hij door de politie in de gaten moest worden gehouden.Ik ben het niet eens met degenen hier die zeggen dat Sneevliet rechts was. Hij was voor samenwerking met de nationalisten, maar dat was een kwestie van tactiek. Hij was niet erg geliefd in China, maar dat komt ook doordat men hier ultralinks was; ze konden Sneevliet niet begrijpen als hij uitlegde dat China nu eenmaal niet zo’n massale arbeidersbeweging kende als Europa. In Rusland had men ook iets tegen Sneevliet, omdat hij vond dat de Russen het deel van de spoorlijn dat ze op Chinees grondgebied hadden gebouwd aan het Chinese volk moesten teruggeven.Toch heeft Sneevliet ook veel bereikt. Hij heeft de ideeën van de Komintern in China geïntroduceerd. Hij heeft de Chinese Communistische Partij en de Guomindang tijdelijk bij elkaar gebracht. Hij heeft in China een Arbeidssecretariaat gesticht. Maar hij verloor het toch. In de loop van 1923 werd hij zowel in China als in de Komintern geconfronteerd met een ultralinkse sfeer. Hij werd zwaar aangevallen en moest China verlaten. Hij hield erg van China. Uit brieven kan ik opmaken dat hij graag naar China terug had willen gaan, maar dat is er niet meer van gekomen.In China zijn zowel positieve als negatieve herinneringen aan Sneevliet opgetekend. Sommigen vonden dat hij te veel bevelen gaf en hij hield er niet van te worden tegengesproken. Maar koloniaal zou ik hem nooit noemen, hij had nu eenmaal een sterk karakter.»Kun je zeggen dat er nu meer belangstelling is voor iemand als Sneevliet omdat China meer open is?Li Yuzhen: «U bekijkt het wel heel erg als een buitenlander (ze lacht vriendelijk om mijn naïviteit, zoals vaker in het gesprek). Er bestond hier veel dogmatisme en dat had een slechte invloed op het wetenschappelijk onderzoek. Nu is hier, sinds 1978, een wat opener De Vrije Marktwerking Pestatmosfeer, en daarom kan zo’’n boek ook worden uitgegeven. Ik probeer de idealen van Sneevliet te analyseren. Hij volgde de Russische weg en zijn uiteindelijke doel was de communistische maatschappij. Dat is niet gelukt. Hij was teleurgesteld in de Chinese werkelijkheid die hij hier vond. Hij kende zelf geen Chinees, hij kon de mensen niet bereiken. De economie ontwikkelt zich op zijn eigen manier, dat is niet zuiver kapitalistisch of communistisch, het is altijd gemengd. Toen ik de eerste keer in Nederland was, zag ik dingen, zoals de sociale verzekeringen, die veel socialistischer zijn dan bij ons. Maar China is nu op de goede weg. Ik ben tevreden met mijn werkelijkheid, met alles wat ik heb. Ik kan onderzoeken en schrijven wat ik wil.Na 1978 is ons leven veel beter geworden. Die Culturele Revolutie zou je als een gigantisch experiment kunnen zien. Mao Zedong en zijn kameraden waren niet slecht, maar ze wilden in hun revolutionaire haast zo snel mogelijk een prachtige toekomst bereiken.»Waarom waren ze toch zo tegen intellectuelen?«Ik weet het niet. Dat is een ingewikkeld psychologisch probleem. Ze zagen ons niet als een elite, maar als ballast. Het was voor ons een bittere tijd, we konden niet begrijpen waarom we zulke slechte mensen waren en hoe dat dan moest met die heropvoeding van ons.»Uw dochter beschreef in haar boek ‹Het Lelietheater› op een indrukwekkende manier hoe zij ook zelf meedeed en leraren die ze erg bewonderde, kritiseerde.«Zo ging het inderdaad. Ik had een vriend, hij was heel oud en zeer gerespecteerd, maar op een dag zeiden ze dat hij een spion was en werd hij gedwongen dingen te bekennen die hij helemaal niet had gedaan.»U nam uw dochter mee naar het strafkamp, waar zij les kreeg van heel bijzondere mensen.«Ze leerden haar mooie dingen. Zij was toen nog maar een jong meisje. Het boek van mijn dochter is natuurlijk een roman. Zij verbindt zaken met elkaar en gooit het vaak allemaal door elkaar. Niet alle details zijn precies juist. Maar de atmosfeer van die tijd is goed weergegeven. Ik heb het boek in het Engels gelezen. Ik vind het mooi, maar als ik het had geschreven, had het veel beter moeten zijn. Zij ziet als onervaren jong meisje alleen de oppervlakte. Nederlanders en Amerikanen weten natuurlijk maar weinig van de Chinese maatschappij, die erg gecompliceerd is. Ons land ontwikkelt zich nu heel snel, maar de oude tradities zijn nog sterk. Sneevliet en zijn kameraden wilden de kloof tussen arm en rijk met politieke maatregelen kleiner maken, maar dat kan niet, je kunt de economie niet veranderen, je moet de weg gaan die de economie wil. Als je het socialisme wilt opbouwen, zul je eerst de economie, de markteconomie moeten ontwikkelen. Dat kan niet met de klassieke klassenstrijd. Dat is de tragedie van Sneevliet en van zijn hele generatie.»

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s